۞ Аз Анас ибни Молик разияллоҳу анҳу ривоят аст, ки Расули Худо саллаллоҳу алайҳи ва саллам ба Муоз гуфт: Эй Муоз, оё туро дуое биёмӯзонам, ки чун бо он дуо кунӣ, агар монанди кӯҳи Уҳуд бар ту вом (қарз) бошад, Худои таоло яқинан, онро аз ту хоҳад пардохт:
Аллоҳумма молика-л-мулки ту'ти-л-мулка ман ташо'у ва танзиъу-л-мулка мимман ташо'у ва туъиззу ман ташо'у ва тузиллу ман ташо'у, биядика-л-хайру, иннака ъало кулли шай'ин қадир(ун), Раҳмона-д-дунё ва-л-охирати ва Раҳимаҳумо, туътиҳумо ман ташо'у ва тамнаъу минҳумо ман ташо'у, ирҳамнӣ раҳматан туғнинӣ биҳо ъан раҳмати ман сивока.
Худовандо, эй дорандаи подшоҳӣ, (эй он ки подшоҳиву мулки ҷаҳону охират зери фармони туст,) ба ҳар кӣ (аз бандагонат) хоҳӣ, подшоҳиро медиҳӣ ва аз ҳар кӣ (аз бандагонат) хоҳӣ, подшоҳиро бозмеситонӣ ва ҳар киро хоҳӣ, арҷманд месозӣ ва ҳар киро хоҳӣ, хор мегардонӣ. Некӣ ба дасти туст, ҳароина, ту бар ҳама чиз тавоноӣ. Эй Бахшояндаи дунё ва охират ва меҳрубони ҳар ду ҷаҳон, ба ҳар кӣ хоҳӣ, ҳар дуро (яъне дунёву охиратро) медиҳӣ ва он дуро (яъне дунёву охиратро) аз ҳар кӣ хоҳӣ, бозмедорӣ. Маро раҳмате фармо, ки бо он маро аз раҳмати дигарон бениёз гардонӣ.
Ҳадисро Имом Табаронӣ дар «Ал-муъҷаму-с-сағир» бо исноди хуб ривоят карда аст. «Саҳеҳу-т-тарғиби ва-т-тарҳиб»; 1821, ҳадиси ҳасан аст. ۞
"Агар соати 4-и шав тоҷика ай хов бхезунӣ бгуиш чӣ дорӣ? Мега; "иштиҳо". Кӯдакдор, ки ҳаст доим иштиҳош қатишай….." Ин порае аз шӯхиҳои ҳаҷвнигори машҳур марҳум Амиршоҳ ҳаст, ки дар даврони ҷанги шаҳрвандӣ ба қатл расид, вале садо ва шӯхиҳояш ҳанӯз боқист. Дар ин шӯхӣ ҷиддияте ниҳон аст ва он ҷиддият ин аст, ки дар маҷмӯъ мардуми тоҷик иштиҳои хуб доранд ва бисёр мехӯранд. Шояд иллаташ ин бошад, ки аксаран мардуми мо дар деҳот мезиянд ва ба кору бори деҳқонӣ ва кишоварзӣ машғуланд.
Албатта боду ҳавои тоза ҳам метавонад таъсири худро дошта бошад.
Агар мо ба ғизо ва таомҳои худ бингарем, мебинем ғизоҳои мо асосан ғизои деҳқониянд. Палаву қурутобу шӯрбо ва мантуву плимени серравған ғизоҳои серкалорияе ҳастанд, ки бо тановули он беҳтар аст одам ба кори физикӣ ва деҳқонӣ машғул шавад то корҳои фикрӣ, аммо ин ба ғизои асосӣ табдил ёфтааст ва ҳатто дар шаҳрҳоямон ҳам одамоне, ки ба корҳои фикрӣ ва идорӣ машғуланд аз ҳамин ғизо истифода мебаранд.
Бисёре аз мо субҳона нону маска ва чой ё коферо бо мураббо мехӯрем, ки чизе ҷуз ширинӣ ва чарбӣ дар худ надорад ва гарчанде шикамро сер мекунад, вале барои саломатӣ ғизои хубе нест. Мо эҳсос намекунем, аммо сар аз субҳона то чошту хӯроки шом миқдори бисёр зиёди нонро истифода мебарем.
Маълум аст, ки аксари аҳолии Ҷумҳурии Тоҷикистонро мусалмонҳо ташкил медиҳанд. Инчунин ҷои шукр аст, ки дар бештари мардуми мусалмони мо риояи умури дин ва шарту шурути мусалмонӣ то андозае мушоҳида мешавад. Ғайр аз ин метавон гуфт, ки баъд аз ба даст омадани неъмати бебаҳои истиқлоли миллӣ, неъматҳои зиёди Худованд бар мардуми шарифи Тоҷикистон афзун гардидааст. Аз ҷумла зиёд гардидани олимону воъизони дини мубини Ислом ва озодона баёни фикру андешаҳои онҳо дар тамоми гӯшаву канори кишвар аз он неъматҳоест, ки инсонро водор мекунад, то аз он ғофил набошад.
Чаро, ки имрӯз метавон ҳар яки мо чӣ ба воситаи садову симо ва чӣ рӯзномаву маҷаллаҳо аз шарҳу тавзеҳи масъалаҳои гуногуни исломӣ бархурдор бошем.
Ғайр аз ин озодии масҷидҳо ва гузаронидани маъракаҳои гуногуни исломӣ то андозае барои рафъи мушкилоти ҳар яки мо кифояткунанда аст. Аммо бо ин ҳама неъматҳои бузурги Худованд, ки бар мардуми шарифи тоҷик иноят фармудааст, боз чанде аз рафтор ва кирдори ношоямеро дар бархе аз бародарону хоҳарони мусалмони мо дидан мумкин аст, ки боиси айб доштан дар мусалмонии онҳоро шаҳодат медиҳад.
