9. Қуръон ва илми вазифаи аъзои бадан (физиология)

Posted in Эъҷози илмӣ

Пеш аз он, ки мо чигунагии ғизогирии узвҳоро бо амали гузаштани маводди ғизоии ҳазмшуда бидонем, наздик ба 13 аср пеш аз мо Қуръон сарчашмаи ташкилшавии ширро васф кардааст.

Ҷиҳати фаҳми ояти қуръонӣ, ки ба мафҳуми зикршуда тааллуқ дорад, донистани тафоулот (реаксия)-и кимёвие, ки дар рӯдаҳо рӯй медиҳад муҳим аст ва он чӣ, ки дар ҷараёни хун мегузарад ва он аз таом истихроҷ мешавад системае мубҳам ҳаст. Аҳёнан аз роҳи ҷигар мисли хосияти кимёвиаш мегузарад ва хун онро ба тамоми аъзои бадан интиқол медиҳад. Ғадудҳои даруни пистон, ки ширро омода мекунанд аз ҷумлаи аъзои мазкуранд. Агар бо як ибораи сода бигӯем: баъзе моддаҳо аз мӯҳта- виёти рӯдаҳо ба рагҳои хунгузари мавҷуд дар деворҳои рӯдаҳо медароянд то бо ҷараёни хун ба ҳамаи узвҳо интиқол ёбанд.

Фарогирии ин мафҳум ниҳоят муҳим ҳаст, агар фаҳми ояти зеринро бихоҳем:

﴿وَإِنَّ لَكُمْ فِي الأَنْعَامِ لَعِبْرَةً نُّسْقِيكُم مِّمَّا فِي بُطُونِهِ مِن بَيْنِ فَرْثٍ وَدَمٍ لَّبَناً خَالِصاً سَآئِغاً لِلشَّارِبِينَ﴾ (النحل: 66)

«Ва ҳароина шуморо дар чаҳорпоён панде ҳаст. Менӯшонем шуморо аз ҷумлаи ончӣ дар шиками вай аст аз миёни саргину хун шири холиси гуворо ошомандагонро» (Наҳл: 66).

﴿وَإِنَّ لَكُمْ فِي الْأَنْعَامِ لَعِبْرَةً نُّسقِيكُم مِّمَّا فِي بُطُونِهَا وَلَكُمْ فِيهَا مَنَافِعُ كَثِيرَةٌ وَمِنْهَا تَأْكُلُونَ﴾ (المؤمنون : 21)

«Ҳар оина шуморо дар чаҳорпоён панде ҳаст. Менӯшонем шуморо аз ончӣ дар шикамҳои эшон ҳаст ва шуморо дар он чаҳорпоён манфиатҳои бисёр ҳаст ва баъзеи инҳоро мехӯред» (Муъминун: 21).

Васфи қуръонӣ оид ба омода шудани шир дар пистони чаҳорпоён бо ончӣ, ки имрӯз дар илми анатомия ба исбот расидааст, мутобиқ мебошад.

***

Китоби «Қуръон ва улуми муосир»

Муаллиф: Доктор Зокир Абдулкарим

Тарҷумон: Зоири Давлат

Устоди забони арабии

шуъбаи филологияи араби

донишкадаи шарқшиносии ДДМТ

Таҳияи Сомонаи «Фирдавсӣ»